Gevolgen van een vrijage

Maria Engelen uit Genhout ging op enig moment, zoals dat destijds een meisje betaamde, als dienstmeisje werken op de boerderij van Hendrik Martens te Kelmond.

Hendrik had een zoon, Thijs, een ondernemende jongeman, naarstig op zoek naar mogelijkheden om de geneugten des levens te ontdekken.

En ja, hoor, in het voorjaar van 1730 bemerkte Maria dat zij zwanger was geworden van Thijs. Fatsoenlijk als hij was, beloofde Thijs haar te trouwen.

In oktober echter kreeg Maria een miskraam en daarna maakte Thijs geen aanstalten meer om zijn belofte na te komen.

Erger nog, in de loop van 1731 werd bekend, dat hij zou gaan trouwen met Anna, de dochter van wever Haeghmans uit Genhout.

Voor Maria waren de rapen nu gaar.

Zij maakte bij de schepenbank (soort rechtbank) in Beek een proces aanhangig terzake van schending van de trouwbeloften.

De dingen werden in die tijd duidelijk bij de naam genoemd.

De aanklacht vermeldde onder andere: "…dat hij haer met soete woorden en beloften van trouw eijndelijck heeft geimpregneert…"

Thijs ontkende en maakte handig gebruik van het feit dat een man, in gevallen als deze, kon volstaan met de eed dat hij nooit met de vrouw gemeenschap heeft gehad.

Hoewel uit bovenstaande blijkt dat de emancipatiegedachte nog ver te zoeken is, liet Maria zich niet in een hoek drukken.

In tegendeel, ze kwam met zwaar geschut.

Ze bezat een notariële akte waarin drie getuigenverklaringen stonden.

Een bij naam genoemde getuige vertelde dat hij Thijs en Maria de wei had zien ingaan en dat ze daar een duchtig potje gevrijd hadden.

Een andere getuige verklaarde met eigen oren gehoord te hebben, dat Thijs tegen Maria zei: "Ick hebbe dich in den dreck getreeden, ich sal dich oock uyt den dreck trecken."

En een derde getuige beweerde dat Thijs in zijn aanwezigheid tegen Maria gezegd had: " ich hebbe dich eenen jonge schalck gemaekt en ick sal dich trouwen ofte ick mag lijden dat mich de duijvel de ziel uijt mijn lichaem riet."

Door deze verklaringen betreffende zijn vrijerij en zijn manhaftige uitspraken waren de vooruitzichten voor Thijs wel heel erg slecht geworden.

Hij ging overstag en koos eieren voor zijn geld.

Ten overstaan van een notaris werd er een akkoord bereikt. Thijs zou Maria zeventig pattacons (rijksdaalders) betalen. Toentertijd een aanzienlijk bedrag.

Daarnaast moest hij nog een flinke rekening bij zijn advocaat voldoen.

De analen vermelden voorts dat Thijs gelukkig trouwde met Anna, dat ze samen zes kinderen kregen en dat Thijs op 21 december 1774 in Beek begraven werd.

Bron: Limburgs Tijdschrift voor Genealogie